Her­bata jest napo­jem, który towa­rzy­szy nam na co dzień. Nie­wiele jest jed­nak osób, które przy­wią­zują wagę do tego co i jak piją. Kupu­jemy eks­pre­sówki, her­batki sma­kowe, czy też zio­łowe. Kie­dyś na porządku dzien­nym były tanie her­baty gra­nu­lo­wane, mocne i gorz­kie. Na szczę­ście są one coraz mniej używane.

Jeśli myśli­cie, że o her­ba­cie nie ma co pisać, że jest to napój banalny — bar­dzo się myli­cie. Nie będę już wspo­mi­nał o azja­tyc­kich cere­mo­niach picia her­baty, czy też czcze­niu tego napoju pra­wie jak nek­taru bogów. Warto jed­nak wie­dzieć co należy zro­bić, żeby z tego napoju wydo­być mak­si­mum jego war­to­ści sma­ko­wych i odżywczych.

Krzew her­ba­ciany ma tylko 2 odmiany — chiń­ska (Camel­lia sinen­sis) oraz asam­ska (Camel­lia assa­mica). O róż­no­rod­no­ści typów her­baty świad­czą inne czyn­niki — rodzaj zbie­ra­nych liści (i spo­sób obcho­dze­nia się z nimi), czy też czyn­no­ści, któ­rym pod­le­gają liście w dal­szym pro­ce­sie (susze­nie, fer­men­ta­cja, pra­że­nie). Każdy z rodza­jów her­baty rzą­dzi się wła­snymi pra­wami parzenia.

Her­bata czarna — naj­po­pu­lar­niej­sza odmiana, przy­naj­mniej w Euro­pie. Jest ona skrę­cana, fer­men­to­wana i suszona.
Do parze­nia sypiemy jedną łyżeczkę (ok. 2,5-3g) tej her­baty na fili­żankę (200-250ml), a zale­wamy wodą pra­wie wrzącą, czyli ok. 95C (woda dopiero co zago­to­wana w czaj­niku elek­trycz­nym nadaje się w sam raz). Co ważne (i to w parze­niu wszyst­kich rodza­jów herbaty) — parzymy ją w dzbanku, który musimy pod­grzać, naj­le­piej prze­płu­ku­jąc ją wrząt­kiem przed wsy­pa­niem her­baty. Czarną her­batę parzymy 3 – 5 minut — 3-minutowa pobu­dza, 5-minutowa uspokaja.

Her­bata zie­lona — nie pod­lega fer­men­ta­cji, lecz jedy­nie susze­niu. Pije się ją głów­nie we wschod­niej Azji, cho­ciaż jej popu­lar­ność u nas wzra­sta ostat­nimi czasy.
Żeby ją dobrze zapa­rzyć, nie możemy iść po linii naj­mniej­szego oporu i zalać jej wrząt­kiem. Woda powinna mieć około 70-80C, a her­baty na fili­żankę nieco wię­cej — pół­to­rej łyżeczki (ok. 5g). Parzymy tylko 2 – 3 minuty, gdyż parzona dłu­żej staje się gorzka i traci swój smak. Nie­które odmiany zie­lo­nej, np. japoń­ską Ban­chę parzy się tylko minutę.

Her­bata czer­wona (pu-erh) — także coraz bar­dziej popu­larna u nas, szcze­gól­nie pu-erh.
Podob­nie jak czarną, parzymy 1 łyżeczkę na fili­żankę, pra­wie wrząt­kiem (95C), lecz nieco dłu­żej — do 7 minut. Pu-erh jest znany jako her­bata „na odchu­dza­nie”, lecz nie prze­sa­dzajmy z tą wła­ści­wo­ścią. Fak­tycz­nie pomaga ona spa­lać tłuszcz, gdy jest pita w ilo­ści co naj­mniej 1 litr dziennie.

Her­bata czer­wona (oolong) — kie­dyś dość popu­larna w Pol­sce, teraz rza­dziej dostępna. Ten rodzaj jest krótko fer­men­to­wany, dodat­kowo przed fer­men­ta­cją listki są umiesz­czane w wikli­no­wym koszu i potrzą­sane tak, żeby dopro­wa­dzić do otar­cia ich brze­gów.
Ten rodzaj her­baty parzymy ok. 5 minut w tem­pe­ra­tu­rze 90-95C, sypiąc 1 łyżeczkę liści na filiżankę.

Her­bata biała (Pai Mu Tan) — mało znana u nas, lecz ceniona w Azji. Powstaje z mło­dych pącz­ków krzewu, zbie­ra­nych wio­sną. Następ­nie listki pod­daje się susze­niu.
Postę­pu­jemy z nią podob­nie jak z zie­loną. Pół­to­rej łyżeczki na fili­żankę, zale­wamy prze­stu­dzoną wodą (70-80C), ale parzymy ok. 7 minut.

Her­bata żółta — jesz­cze mniej znana niż biała. Powstaje w wyniku krót­kiej fer­men­ta­cji liści her­baty wyso­kiego gatunku, po czym jest suszona. Jest to rary­tas, pro­du­ko­wany tylko w Chi­nach i bar­dzo trudno dostępny w skle­pach w Euro­pie.
Żółtą her­batę parzy się tylko raz, wodą o tem­pe­ra­tu­rze 90C, przez około 3 minuty. Jej smak jest bar­dzo sub­telny i deli­katny, nie­po­rów­ny­walny z innymi.

Inna cie­kawa her­bata to Lap­sang souchong, czyli her­bata wędzona na drze­wie sosno­wym lub cedro­wym. Ma mocny, spe­cy­ficzny smak i zapach. Jest bar­dzo czę­sto pita z mle­kiem. Parzy się ją tak samo jak czarną.

Her­batę powinno się pić bez cukru, czy­stą lub z dodat­kami (cyna­mon, imbir, kardamon) — w zależ­no­ści od wła­snych upodo­bań. Można też pić czarną, mocną her­batę po angiel­sku, czyli z mle­kiem. Należy jed­nak pamię­tać, że to her­batę wlewa się do mleka, a nie odwrotnie.

To są pod­sta­wowe metody parze­nia her­baty. Jed­nak każdy miło­śnik tego napoju powi­nien sam dosto­so­wać jego smak do swo­ich upodo­bań. Jak mawiał słynny japoń­ski mistrz Rikyu — „Przy­go­to­wuj her­batę z wody czer­pa­nej z nie­zmie­rzo­nych głę­bin twego serca, wtedy her­bata sta­nie się praw­dzi­wym prze­ży­ciem”. Tego wła­śnie Wam życzę. Zapra­szam też do podzie­le­nia się Waszymi ulu­bio­nymi rodza­jami her­baty w komentarzach.

Arty­kuł ten umie­ści­łem też w ser­wi­sie eioba.pl, gdzie został wyróż­niony jako „Arty­kuł dnia”